آفاق

فهرست

1-مقدمه

2-تاریخچه هزینه یابی برمبنای هدف

3-تعریف هزینه یابی برمبنای هدف

4-اهداف هزینه یابی برمبنای هدف:

5-اصول هزینه یابی بر مینای هدف

6-فرآیند هزینه یابی بر مبنای هدف از دیدگاه کوپر

7-نحوی دستیابی به هزینه هدف

8-مقایسه دو رویکرد سنتی مدیریت هزینه و هزینه یابی برمبنای هدف

9-مزاياي به كار گيري   هزینه یابی بر مبنا هدف

10-معايب به كار گيري   هزینه یابی بر مبنا هدف

11-هزینه یابی هدف در ایران

12-مشکلات موجود در بکارگيري سيستم هزينه يابي هدف در ايران

13-مثال برای آشنایی با نحوی هزینه یابی برمبنای هدف

14-نتیجه :

15-منابع :

مقدمه

امروزه تحولات سريع در صنايع توليدي  جهان، كه شامل رقابت شديددر بازار هاي جهاني و نوآوري ، فناوري و پيشرفت شگرف در سيستم رايانه اي رخ داده است كه این  تحولات موجب شده است  تا شركت هايي كه توان هماهنگ كردن خود راباشرايط جديد دارامی باشند  به صورت شركت هاي موفق جديد در آينده معرفي شده  و به ابزارهايي تكيه كردن كه با استفاده از آنها زمينه ارائه اطلاعات صحيح ،  و مربوط و بموقع فراهم سازند. كه با چينن اطلاعات زمينه تصميم گيري معقول را براي مديريت واحد اقتصادي فراهم آورند تا با اين تصميمات مناسب در عرصه جهاني باقي بمانند

 شرایط رقابتی حاکم بر بازار، بنگاه‌های اقتصادی ملزم به مدیریت كردن ويزگيهاي اساسي محصول (قیمت، کیفیت و کارکرد) هستند، زیرا در اقتصاد امروز، حفظ یک مزیت رقابتی به مدت طولانی غیرممکن است. این محیط تجاری رقابتی، مؤسسات را ملزم کرده است که محصولاتی را با کیفیت و مطابق خواست مشتریان، را در حالی که قیمت های فروش کاملاً توسط بازار تعیین می ‌شودتولیدكنند .

هزینه ‌یابی هدف، به دنبال شناسایی هزینه-‌های تولید یک محصول پیشنهادی است، تا زمانی که محصول به فروش می‌رسد، سود دلخواه و موردنظر تحقق یابد. در سیستمهای رایج، یک محصول پس از طراحی و تولید، هزینه ‌یابی شده، پس از تعیین بهای تمام شده آن، سود مورد نظر به آن افزوده و با قیمت تعیین شده به بازار عرضه می ‌شود.

در هزینه یابی برمبنای هدف توجه ویِز ه ای به چرخه عمر محصولات و بهبود مستمر و همواره نیازه های مشتریان در اولویت است0

              تاریخچه هزینه یابی برمبنای هدف

در 1960 رشد صنایع مختلف همگام با توسعه ماشینی  شدن شتاب بیشتری به خود گرفت در آن زمان تقاضا برای تولیدات صنعتی بسیارزیاد بود و توجه مدیریت هزینه  برمراحل تولید متمرکز قرار داشت و ازاین رو هزینه یابی استاندارد  ابزار اصلی کنترل هزینه بشمار می رفت .

بنا براین این شیوه مدیریت و کنترل هزینه ها و کاهش آنها در بهای تمام شده  اذهان  تولید کنندگان ژاپنی  را به خود معطوف کرد

که در  دهه ۱۹۶۰ تمرکز اصلی شرکتهای ژاپنی (شركت تويوتا )  بر تولید انبوه محصولات یکنواخت بود و مدیریت هزینه به نقش برنامه‌ریزی و طراحی در تولید توجه چندانی نداشت، بلکه کانون توجه مدیریت هزینه، بر مراحل تولید متمرکز قرار داشت. از این رو هزینه ‌یابی استاندارد، ابزار اصلی کنترل هزینه شمرده می‌ شد.
در اواخر دهه ۱۹۶۰ و اوایل دهه ۱۹۷۰ با بالا رفتن سطح زندگی مردم ژاپن و نیز سطح آگاهی مصرف ‌کنندگان، شرکتها مجبور شدند محصولات متنوع با ویژگیهای متفاوت تولید کنند. روبوتهای صنعتی و ماشینهای خودکار، چرخه عمر محصولات را به نفع محصول بهتر و جدیدتر به طور دایم کوتاه‌ترکردند. در اواخر دهه ۱۹۸۰، هزینه ‌یابی هدف، با استراتژی شرکتها عجین شد و مانند ابزار استراتژیک مدیریت هزینه، برای برنامه‌ریزی سود و نیز برای کاهش هزینه در نظر گرفته می شود.

 تعریف هزینه یابی برمبنای هدف

•         هزینه یابی هدف عبارتند از:رویکردی برای رسیدن به بهای محصول با خدمات در شرایطی است که قیمت بر اساس رقابت تعیین می شود و سود مورد انتظار از پیش  تعیین شده است

•         فرایند مدیریت استراتژیک هزینه به منظور کاهش مجموع هزینه ها در مراحل طراحی و برنامه ریزی محصول
- هزینه یابی هدف به وسیله کوپر و اسلاگمولدر به صورت زیر تعریف شده است:  
هزینه یابی هدف یک رویکرد ساختار یافته برای تعیین هزینه در طول عمر محصول است به گونه ای که تعیین کند محصول مورد نظر با چه شاخص های عملکردی و کیفیتی می باید تولید شود تا در هنگام فروش با قیمت پیش بینی شده به میزان سود دلخواه در طول عمر خود دست یابد.

•         هزينه يابي هدف يک رويکرد ساختار يافته و منظم براي تعيين هزينه هاي توليد مي باشد. که در آن يک محصول بايد با سطح مشخصي از کيفيت و کارکرد و با قيمت فروش پيش بيني شده به منظور ايجاد يک سطح مشخصي از سودآوري توليد شود.

•         به عبارت ديگر هزينه يابي هدف فرآيندي است براي حصول اطمينان از اينکه آيا يک محصول با ويژگي مشخص از لحاظ کيفيت و کارکرد و قيمت مي تواند سطح رضايت بخشي از سودآوري ايجاد کند يا خر هزينه يابي هدف يک ابزار راهبردي قوي است که سازمان را همزمان قادر به يافتن سه بعد،کيفيت، هزينه و زمان مي کند. و هزينه ها را قبل از وقوع کنترل مي کند. همچنين هزينه يابي هدف فرهنگي را مقدور مي دارد که به مشتري ارزش مي دهد. و همه فعاليتهاي هزينه يابي هدف را نيازهاي مشتريان هدايت مي کند.

•         منظور از هزینه یابی بر مبنای هدف شناسایی هزینه های تولید یک محصول به نحوی است که هنگامی که محصول  به فروش  می رسد سود دلخواه مورد نظر را ایجاد کند

•         هزينه يابي هدف بخشي از فرآيند مد‍يريت جامع براي بقاء سازمان در محيط رقابت فزاينده است..

•         در حال حاضر هزينه يابي هدف را مي توان به عنوان فرآيند سيستماتيک مديريت هزينه و برنامه ريزي سود توصيف کرد. که کاهش هزينه ها را با متمرکز کردن تلاش تمامي دواير مربوط به يک شرکت مانند بازاريابي، مهندسي، توليد و حسابداري انجام مي دهد. که فرآيند کاهش هزينه در مراحل قبل از توليد انجام مي شود

         اهداف هزینه یابی برمبنای هدف:

•         هزینه یابی هدف کاهش هزینه ها را در مرحله قبل از تولید و با متمرکز کردن تلاش تمامی دوایر مربوط به یک شرکت و ایجاد انگیزه در تمام کارکنان شرکت برای رسیدن به هدف سود در فرآیند توسعه محصولات جدید را به عنوان هدفهای اصلی دنبال می کند.

•         حسابداری صنعتی و مدیریت هزینه با بکارگیری هزینه یابی هدف که مستلزم:

•         (1) تصمیم گیری در خصوص اینکه چه محصولی در نظر است فروخته شود.

•         (2) تعیین قیمت فروش که رقابت موجود اجازه می دهد.

•          (3) مدیریت هزینه ها به منظور تحصیل سود مورد انتظار است،

•         با دایره فروش و بازاریابی و دایره مهندسی، همکاری نزدیک دارند

•         هزینه یابی هدف یک مهندسی معکوس است که در ابتدای مراحل طراحی محصول ، نتایج احتمالی را با تحقیقات بازار پیش بینی کرده و سعی دارد محصولی با بهای تمام شده مشخص که هم تأمین کننده سود مورد نظر مدیریت و هم تأمین کننده نیازهای مشتری ( از لحاظ قیمت، کیفیت و کارکرد ) باشد ارائه کند

•         به طور کلی هزینه یابی بر مبنای هدف، سه هدف زیر را دنبال می کند:

•         1- کاهش هزینه های محصولات جدید ، به طوری که این محصولات اهداف سود را در کنار رسیدن به اهداف کیفیت، تحویل به موقع و قیمت مورد نظر بازار، تضمین کنند.

•          2- ایجاد انگیزه در تمام کارکنان شرکت برای رسیدن به هدف سود در فرآیند توسعه محصولات جدید،

-3افزایش توان رقابتی شرکت و بهبود مستمر

                اصول هزینه یابی بر مبنای هدف

1-     هزينه يابي  مبتنی برقيمت بازار

2-     مشتري مداري      

3-تمرکز بر فرآيند طراحي

   4- همکاري سيستمي

5-کاهش هزینه  چرخه عمر محصول

6-     مشارکت زنجيره ارزش

اصل نخست، هزینه‌ یابی مبتنی بر قیمت:

•          دراین اصل ابتدا با توجه به تحقیقات بازار قیمت فروش محصول برآورد شده و سپس دو عنصر سود مورد انتظار و قیمت ،ودر نهایت با توجه به هزینه های که شرکت می تواند روی محصول صرف کند آنرا طراحی ودر صورت عملی بودن طرح آن را اجرا می کنند

•         سیستم هزینه ‌های هدف، هدف هزینه ای را براساس تخمین قیمت محصول در بازار رقابتی و تعیین میزان سود مورد نظر و کاستن این دو مقدار از یکدیگر تعیین می‌ کند. یعنی حد هزینه مجاز را برای دستیابی به سود مشخص، براساس قیمت بازار، برآورد می‌ کند.         
 در سيستم هزينه يابي هدف براي بدست آوردن هدفهاي هزينه، قيمت بازار به کار گرفته مي شود. و هزينه هاي هدف با استفاده از فرمول زير محاسبه مي گردد.

حاشيه فروش مطلوب – قيمت بازار = هزينه هدف

       اصل دوم، تمرکز بر مشتری (مشتری مداری):

 در تمامی مراحل فرایند هزینه یابی بر مبنای هدف نظر مشتری پیوسته مورد نظر قرار گرفته  که طراحان به تشريح نيازها و خواسته هاي مشتري در خصوص با کیفیت ،قیمت و کارکرد محصول بطور همزمان در طراحی ، تولید و تجزیه وتحلیل هزینه ها اعمال می شود  می پردازد که اين نيازها تصوير ارزش براي مشتري است توجه به نياز مشتري و در نظر گرفتن وضعيت شرکت از نظر رقابتي امري ضروري است .

تمرکز بر مشتري از طريق توسعه فعاليتهاي مهندسي صورت مي پذيرد. 

کيفيت محصول و بهبود کارکرد تنها در صورتي امکان پذير است که:

الف- محصولات، انتظارات مشتري را برآورد سازد.

ب- مشتريان حاضر باشند بابت آن محصول، پولي بپردازند

ج- سهم بازار يا حجم فروش افزايش يابد.     
اصل سوم، تمرکز بر فرایند طراحی :

در سيستمهاي هزينه يابي هدف طراحي محصولات و فرآيندهاي اصلي مديريت هزينه مورد توجه قرار مي گيرد. به صورتي که در زمينه طراحي زمان بيشتري صرف ميشود. و با حذف مراحل پر هزينه و وقت گير، زمان لازم براي ورود محصول به بازار کاهش مي يابد. البته چهار اصل فرعي بر اين ديدگاه تاثير مي گذارند که عبارتند از:

1ـ  در سيستمهاي هزينه يابي هدف هزينه ها قبل از وقوع مورد نظارت و کنترل قرار مي گيرند. فرآيند هزينه يابي هدف  مرحله طراحي تمرکز دارد و به نظر مي رسد دراثر طراحي کل هزينه هااز مرحله تحقيقات و توسعه گرفته تارارائه  خدمات بعد از فروش بنحو چشمگیری کاهش یابد     

2ـ سيستم هزينه يابي هدف مهندسان توليد را به اثر هزينه محصول، فناوري و طرح فرآيند توليد و چالشهايي که در اين زمينه وجود دارد متوجه مي سازد. تمامي تصميمات مهندسان از صافي  ارزيابي مربوط به ارزش نسبي مشتري مي گذرند و پس از آن در طرح توليد منظور مي شوند.

3ـ سيستمهاي هزينه يابي هدف موجب مي شود وظايف مشترک کليه بخشهاي شرکت در زمان طراحي مورد تحليل و      آزمون قرار گيرد.در نتيجه تغييرات مهندسي يا مراحل توليد قبل از رسيدن محصول به مرحله توليد. انجام مي شود.     

4ـ در سيستم هزينه يابي هدف مهندسي همزمان محصولات و مراحل توليد (به جاي مهندسي ترتيبي) باعث کاهش دوره زماني توليد مي شود. زيرا امکاني را فراهم مي آورد تا براي هر مشکلي بتوان قبل از شروع توليد راه حلي ارائه کرد .

اصل چهارم، عملکرد متقابل بخش های  سازمان (همکاری سیستمی):

عامل تعيين کننده ديگر در موفقيت هزينه يابي هدف همکاري سيستمي مي باشد. تيمهاي چند وظيفه اي توليد و فرآيند، مسئوليت کامل محصول را از مراحل اوليه طراحي تا توليد نهايي را به عهده دارند. همکاري متقابل اين تيم ها مي تواند زمان عرضه محصول را کاهش داده و در نتيجه هزينه هاي مربوط به مرور طرحها و تغييرات مهندسي کاهش مي يابد.          

مزاياي همکاري سيستمي 

-         الف-  رهبري مديريت عالي

-         ب- تيم گرايي

-         ج- تعهد کاري

-         د- اعتماد متقابل

-         هـ- آموزش

اصل پنجم،کاهش هزینه  چرخه عمر محصول:

دوره عمر محصول عبارت است از: فاصله زماني بين طراحي تا عرضه محصول جديد به بازار و توقف توليد آن به دليل نبود تقاضاي کافي براي آن در بازار است بنابراين دوره عمر محصول تمام فعاليتهاي لازم از طراحي محصول و خريد مواد اوليه براي ساخت آن تا تحويل محصول ساخته شده و ارائه خدمات پس از فروش را در بر مي گيرد. هدف حداقل کردن این هزینه  هادر طول دوره عمرمحصول هم برای  مصرف کننده وهم تولید کننده است

دوره عمر از مفاهيم مطرحي است که از ديدگاههاي مختلفي مانند ديدگاه توليد کنندگان، مشتريان و اجتماع مورد بحث قرار مي گيرد.                                                           

-         الف)  از ديدگاه توليد کننده:

-         چرخه عمر محصول در حداقل کردن هزينه هاي توسعه توليد، بازاريابي، پشتيباني و خدمات است

-         ب: از ديدگاه مشتري (مصرف کننده):

-           چرخه عمر محصول به معني حداقل کردن هزينه مالکيت محصول است. به اين معني که هزينه هاي عملياتي، مصرف، تعميرات، و واگذاري محصول کاهش يابد .

-         ج) ديدگاه اجتماع :

-         دو ديدگاه پيش گفته فقط هزينه هاي اشخاص را در نظر ميگيرد. يعني هزينه هايي که مستقيماً به شرکت يا اشخاص اثر داردبه هر حال از ديدگاه اجتماع، فعاليتها و هزينه هاي همراه آن را مانند مصرف يا کنارگذاري محصول و اثرات مثبت يا منفي توليد يا مصرف محصول را اجتماع به دوش مي کشد. که هيچ گروهي به اثرات مثبت يا مضرات و آسيب هايي که مصرف يا توليد محصول به محيط زيست وارد مي ساخت توجهي نداشت.

اصل ششم، مشارکت در( مهندسی) زنجیره ارزش:

 مناسب ترین تعریف مهندسی ارزش  توسط ابداع کننده آن لارنس دیملز ارایه شده  است که مهندسی ارزش یک روش خلاق مبتکرانه و سازمان یافته است که هدف آن شناسایی هزینه های  غیر ضروری است که نه کیفیت و کارایی را ارتقاع می دهد  ونه طول عمر محصول را افزایش می دهند ونه در چشم مشتری جلوه دارد و نه مورد علاقه اوست

هدف نهايي هر موسسه ايجاد ارزش براي مشتريان است. يک موسسه زماني سودآور خواهد بود که ارزش ايجاد شده اش بيشتر از هزينه توليدات و ارائه خدماتش باشد.

تمامی عناصر زنجیره ارزش، از قبیل: تامین‌کنندگان قطعات، فروشندگان، توزیع‌ کنندگان و ارایه‌ کنندگان خدمات در هزینه‌ یابی هدف مورد توجه قرار می‌گیرند. هزینه ‌یابی هدف، تلاشهای مربوط به کاهش هزینه‌ ها را از راه ایجاد یک رابطه همکاری با اعضای خارج از سازمان در سراسر زنجیره ارزش انجام می‌دهد.

فرآیند هزینه یابی بر مبنای هدف از دیدگاه کوپر

از دیدگاه کوپر هزینه یابی برمبنای هدف بر3 اصل مهم استوار است

الف – هزینه یابی مبتنی بر بازار،     
ب – هزینه یابی مبتنی  برسطح محصول،       
ج – هزینه یابی بر مبنای  سطح اجزای تشکیل دهنده

الف – هزینه یابی مبتنی بر بازار، در این مرحله  بر نیاز مشتریان و مفهوم بهای تمام شده مجاز برای انتقال فشار ناشی از رقابت باز به طراحان کالاها و شرکت ها و عرضه کنندگان تمرکر دارد زیرا هدف از دستیابی به یک حاشیه سود مناسب در کل چرخه عمر محصول  است 0که طی پنج مرحله قابل اجراست

1-     تعیین قیمت فروش و سود هدف:  که این مرحله نقش  اصلی و اولیه رادر هزینه یابی بر مبنای هدف دارد و تکنیکی برای بدست آوردن سود مورد نظر مدیریت می باشد

2-     ساختار خط تولید: در این مرحله میزان فروش بین محصولات مختلف تولیدی شرکت می شود و مشخص می گردد که چه محصولاتی در خطوط مختلف بایدتولید می شود

3-     تعیین نرخ فروش تولیدات:در این مرحله قیمت فروش هرکدام از تولیدات مشخص می شود

4-     برآورد سود نهایی مورد نظر: این برآورد برای تعیین سود نهایی چرخه عمر محصول و حاشیه فروش انجام می شود تعیین حاشیه فروش و سود برای محصولات به دو طریق امکان پذیراست

الف:حاشیه  فروش و سود  واقعی تولیدات قبلی مبنا قرار می گیرد و سپس با توجه به تغییرات مورد نظر  در بازا تعدیل می شود

ب: با سود مورد نظر محصولات شروع کرده و سپس آن را طبق واقعیت بازار تعدیل کرده

5-     تعیین بهای تما شده مورد نظر :  در این مرحله از قیمت فروش برآوردی سود مورد نظر کسر گردد تا بهای تمام شده هدف به دست آید

ب ) هزینه یابی مبتنی  برسطح محصول،
این مرحله از فرایند هزینه یابی بر خلاقیت طراحان محصول متمرکز است که با پیدا کردن روشهایی برای طراحی محصولات، رضایت مشتریان مؤسسه را با هزینه مجاز تامین می‌ کنند. برای دستیابی به این هدفها و برقراری ارتباط با تامین‌کنندگان قطعات مؤسسه، از تکنیک مهندسی ارزش استفاده می ‌شود.           

ج ) هزینه یابی بر مبنای  سطح اجزای تشکیل دهنده
پس از تکمیل هزینه ‌یابی هدف سطح محصول، مرحله سوم، یعنی هزینه‌یابی سطح قطعات شروع می‌ شود که هزینه هدف، سطح محصول را به سطح قطعات منتقل می ‌کند. هزینه ‌های هدف سطح قطعات مشخص می ‌کنند که شرکت آمادگی دارد چه مبلغی را برای خرید قطعات مورد نیاز محصول خود بپردازد.        
در این فرایند از هزینه‌ یابی درون سازمانی برای رسیدن به هدف یا باز کردن مجراهای ارتباطی جدید در بین تامین کنندگان قطعات، مشتریان و طراحان محصول استفاده می‌ شود.

 نحوی دستیابی به هزینه هدف

به منظور دستیابی به بهای تمام شده هدف محصولی  که باید تولید گردد حتما می بایست نیاز ها مشتری را برآورده نمایدو نباید بهای تما م شده بیشتر از بهای تمام شده هدف باشد زیر قصور دراین کار باعث از بین رفتن سود مورد  انتظار شر کت خواهد شد. بدین  منظور باید از کاستن ویژگیهایی که مشتری برای آن ارزش قایل است خوداری کرد و افزودن  ویژگیهایی که مشتری برای آن ارزش قائل نبوده و تنها هزینه را افزایش دهد اجتناب نمود

 مقایسه دو رویکرد سنتی مدیریت هزینه و هزینه یابی برمبنای هدف

     بسياري از شرکتها در برنامه ريزي سود از رويکرد سنتي استفاده مي کنند. که همان رويکرد بهاي تمام شده بعلاوه درصدي سود است در اين رويکرد ابتدا هزينه هاي اوليه توليد را برآورد و سپس حاشيه سود را براي بدست آوردن قيمت بازار به آن اضافه مي کنند. و اگر بازار اين قيمت را نپذيرفت شرکت در يافتن راههايي براي کاهش هزينه تلاش مي کند. در صورتي که هزينه يابي هدف از قیمت فروش مورد انتظار سود مورد انتظار کسر می شود تا بهای تمام شده مجاز بدست آید و طراحي مراحل عمليات و توليد پس از آنکه هزينه محصول تا ميزان بهای تمام شده مجاز می گیرد

مقایسه دو رویکرد سنتی مدیریت هزینه و هزینه یابی هدف

در  واقع  تفاوت موجود بین رویکرد هزینه یابی برمبنای هدف و هزینه یابی سننتی در برنامه ریزی سود و هزینه منعکس کننده اختلاف میانی نظر ی هریک از آنهاست

مزاياي به كار گيري   هزینه یابی بر مبنا هدف

•         هزينه يابي يك ابزار مديريتي براي دستيابي به طراحي موفق محصول است

•         قيمت قابل اتكايي است كه از فرآيند توسعه محصول ناشي مي شود

•         بدليل جهت يابي در بازار ، هزينه يابي بر مبناي هدف استراتژي بلند مدت در بازار را در نظر نمي گيرد.

•         تعيين اثر بخش تر هزينه هاي مورد انتظار توليدي

•         شناسايي ويژه نيازهاي واقعي مشتريان

•         تطابق فعاليتهاي شركت با نيازمندي هاي مشتري

•         درك بهتري از اهداف هزينه در ميان كارگران

•         افزايش رضايت مشتري

•         توانايي بيشتر براي رقابت جهاني

معايب به كار گيري   هزینه یابی بر مبنا هدف

•         فشار بیش از حد به کارکنان جهت دستیابی به بهای تمام شده هدف.

افراد ممكن است با تغييرات محيط سازگاري نداشته باشندمديران ممكن است عكس العمل سريع نسبت به تغييرات نشان ندهند.

شركت ممكن است قادر نباشد به طور دقيق قيمتهاي بازار قابل قبول را تعيين كند

•         صرف ز مان نسبتا طولانی جهت توسعه محصول

هزینه یابی هدف در ایران

•         طبق تحقیقات انجام شده، عدم امکان تعیین قیمت های رقابتی، نوسانات عمده اقتصادی، رایج نبودن مشتری مداری، فقدان روحیه کاری، عدم بهره‌گیری از سیستم‌های صحیح بهای تمام شده و عدم استفاده از مهندسی ارزش به عنوان عمده‌ترین موانع و مشکلات موجود در بکارگیری هزینه یابی هدف در ایران می باشد.

•         لذا جهت رفع این موانع پیشنهادهایی به شرح زیر ارائه می گردد:

•         تا زمانی که کشور از بازار بسته و شبه انحصاری برخوردار باشد، شرکت ها هیچگونه تمایلی به استفاده از هزینه یابی هدف نخواهند داشت و فقط در شرایط رقابتی است که شرکت‌ها جهت اینکه بتوانند به بقاء خود ادامه دهند، مجبور به استفاده از این روش سودمند خواهند بود. در ایران به دلیل عدم وجود بازارهای رقابتی، تعیین قیمت هدف با مشکل مواجه است لذا پیشنهاد می‌گردد دولت اقدام به گشودن تدریجی مرزها جهت ورود کالاها و محصولات خارجی بنماید تا شرایط رقابتی در تولید و عرضه محصولات فراهم آید.

•         از طریق اتخاذ سیاست‌های مالی و پولی مناسب، متغیرهای مؤثر در نوسانات اقتصادی را به حداقل رساند تا بتوان برای تولید در آینده برنامه ریزی نمود.

•         با توجه به اینکه تمرکز بر مشتری، راهنمایی برای کاهش بهای تمام شده محصولات است، از این رو پیشنهاد می شود شرکت ها بطور مداوم با مشتریان خود جهت دریافت نظریات آنها، ارتباط برقرار سازند و نظرات آنها را در طراحی محصولات مورد توجه قرار دهند.

•         با توجه به اهمیت چندمهارتی ساختن نیروی انسانی در دنیای رقابتی امروزی و نقش آن در افزایش کیفیت و کاهش هزینه محصولات به شرکت‌ها پیشنهاد می‌گردد به چندمهارتی ساختن نیروهای خود اقدام و کارگروهی را جایگزین کار سنتی و فردی بنماید.

•         از سیستم های بهای تمام شده نوین، مانند هزینه یابی بر مبنای فعالیت استفاده شود. هزینه یابی بر مبنای فعالیت سیستمی است که باعث کاهش هزینه ها و همچنین محاسبه دقیق‌تر بهای تمام شده محصولات است.

•         با توجه به وجود انجمن مهندسی ارزش در ایران، پیشنهاد می‌شود شرکت ها برای استفاده از مهندسی ارزش و بهره‌‌گیری مؤثر تر از آن از راهنمایی‌های این انجمن استفاده کنند.با توجه به نیازهای مشتریان، علی الخصوص کاهش قیمت ها و افزایش کیفیت و به منظور دستیابی به اهداف دورنمای اقتصادی و مقابله با خطرات و کاستی‌هایی که به تبع پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی به وجود خواهند آمد، ضروری است به سرعت نظام هزینه یابی هدفمند در صنایع کشور تدوین و به مرحله اجرا گذاشته شود.

مشکلات موجود در بکارگيري سيستم هزينه يابي هدف در ايران

•         1- استقرار هزينه يابي هدف بايد با پذيرش تمام مباني نظري و عملي آن همراه باشد و انتخاب يکي از اين دو و يا استفاده يکي از اصول مربوط نمي توان نتيجه گرفت که سيستم هزينه يابي هدف در شرکت مستقر شده است.

•         2- مکانيزم هزينه يابي هدف در فضاي رقابتي کاربرد دارد و وجود بازار رقابتي براي کسب قيمت به منظور رسيدن به هزينه و سود هدف الزامي است.

•          در شرايط کنوني حاکميت نوسانات اقتصادي بر جامعه امکان تعيين قيمت هدف اگر غير ممکن نباشد بسيار مشکل است.

•         3- ديگر اين که طرز فکر مشتري مداري در اقتصاد ايران رايج نشده است. و مشتري حق انتخاب محدود دارد و همچنين فقدان روحيه کار گروهي و مستقر نبودن سيستمهاي صحيح بهاي تمام شده از جمله عوامل ديگري است که مانع بکارگيري سيستم هزينه يابي هدف است

•         - فقدان روحيه كار گروهي4

•          5- مستقر نبودن سيستم هاي صحيح بهاي تمام شده.

مثال برای آشنایی با نحوی هزینه یابی برمبنای هدف

  یک شرکت  تولید کننده یخچال  برای هزینه یابی محصولات خود از سیستم هزینه یابی هدف استفاده می کند این شرکت در نظر داردتا یخچالهایی را به بازار عرضه کند ای شرکت پس از انجام تحقیقات بازار و تعیین هزینه هدف ؛شکاف هزینه ای را تشحیص داده ودر صدد رفع آن می باشد  برای نیل به این امر شرکت از تکنیک مهندسی ارزش بهره می گیرد

1-قدم اول تعیین قیمت محصول در حال تولید و حاشیه سود مورد انتظار است . در بازار هدف این قیمت 30.0000.000 ریال است  در این باید تجزیه وتحلیل کرد که مشتری حاضر است تاچقدر برای این یخچال باید پول بیشتری بدهدکه پس از تجزیه و تحلیل در این مورد مشتر ی حاضر به پرداخت 20درصد بیش از قیمت بازارهدف می باشددر نتیجه قیمت فروش 36.000.000 ریال خواهد شد و صاحبان شرکت سود 10 درصدی برای هر خچال  را انتظار دارند بنابراین

سود مورد انتظارـ قیمت قروش =بهای تمام شده هدف

3.600.000ـ36.000.000=32.4000.000 بهای تمام شده هدف

2- قدم دوم مشخص کردن درجه اهمیت نسبی ویژگیهای محصول از نظر مشتریان است برای این منظور ابتدا با پرسش از مشتریان ویژگیهایی از محصول را که برای مشتریان مهم است نظیر رنگ؛سایز ،متناسب بودن و..... را با درصد اهمیت و  هرکدام از ویژگیها  را  از 100٪ مشخص و تعیین می نماییم0

در این کار شرکت باید اجزای محصول را مشخص نمایدمنظور این است که برای تولید محصول چه کار هایی باید انجام  و چه موادی مصرف شوددر این شرکت اجزای محصول عبارتنداز طراحی (10درصد بهای تمام شده محصول) مواد و قطعات یخچال (45درصد بهای تمام شده محصول) چینش واتصال مناسب قطعات (10درصد بهای تمام شده محصول) و خدمات(35درصد بهای تمام شده محصول) می باشد

                                                         خواسته های مشتریان

3-     قدم سوم: تخصیص انتظارات مشتریان در اجزا ءخدمت محصول و خدمت بعد از رتبه بندی خواسته های مشتریان شرکت

4-     تیمی متخصص هرکدام از نیازهای مشتریان را به جزئی از محصول که وظیفه ارضای آن نیا را بعهده دارد مرتبط می کند. برای این کار شرکت جدول ماتریس  که بیانگر اهمیت اجزاء در ارضای هریک از نیازهای  مشتریان است طراحی می کند

جدول ماتریس

قدم چهارم : الویت بندی انتظارات مشتریان

در این مرحله داده های جمع آوری شده در مرحله قبل رابصورت ترکیبی در کنار هم قرارمی دهیم

جدول سهم مشارکت اجزاء در ارضای نیازمشتریان

هزینه مجاز برای اجزای محصول

در این جدول4 جزء 100درصد هزینه محصول را بیان میکند

شناسایی اجزاء مشمول کاهش هزینه : در این مرحله شرکت به  شناساییاجزایی که باید هزینه های صرف شده روی آنها کاهش را دهد می پردازد .برای نیل به این منظور شاخص ارزش را برای هریک محاسبه می کند این شاخص به صورت ذیل محاسبه می شود

هزینه آن جزءاز هزینه های فعلی محصول/ درصد اهمیت هر جز محصول از نظر مشتری=شاخص ارزش

اگر شاخص کوچکتر از یک باشد به این معنی است که باید هزینه هایی که روی آن جزء متحمل می شویم را کاهش دهیم. برعکس اگر میزان شاخص از یک بزرگتر باشد به این معناست که با توجه به اهمیت  آن جز در ارضای نیاز  های مشتریان باید هزینه بیشتری روی آن  جز صرف گردد

جدول شاخص ارزش

نتیجه :

 در حال حاضر هزینه‌یابی هدف، به طور گسترده در صنایع مختلف کشورهای جهان به کار گرفته می‌شود. به منظور اجرای موفق هزینه یابی هدف، لازم است کلیه شرکت‌ها و تولیدکنندگان صنایع مختلف، ضمن حفظ کیفیت و کارکرد محصولات خود، توجه ویژه‌ای به این مقوله سودمند در کاهش قیمت‌های محصولات خود بنمایند تا با رقابتی کردن محصولات خود، سهم خود را در بازار افزایش و سودآوری خود را افزایش دهند. هزینه یابی هدف ضمن حفظ منافع صاحبان صنایع باعث افزایش رضایت‌مندی مشتریان و رفاه اجتماعی می‌گردد

هزینه یابی هدف ابزاری برای دستیابی به مزیت رقابتی از طریق مدیریت فعال محدودیتهای غیر قابل اجتنابی که هر سازمانی در فراهم نمودن کالاها و خدمات برای بازار با آن مواجه است، بشمار می رود. هزینه یابی هدف با تاکید بر رویکرد فعال در محدود نگهداشتن بهای تمام شده، تحقق اهداف زیر را تضمین می نماید:

  سود آوری و موفقیت کوتاه مدت و بلند مدت از طریق در اولویت اول قرار دادن انتظارات مشتریان و کارکرد

   استفاده از انتظارات مشتریان در مرحله طراحی، ساخت و تدارک محصول

هدایت تأمین کنندگان مواد و قطعات با توجه به نظام هزینه یابی هدفمند.

  سهیم نمودن کارکنان تمام سطوح در دستاوردهای شرکت.

   بکارگیری سیستم‌های اطلاعاتی جامع و یکپارچه

منابع :

حسابداری مدیریت : تالیف و ترجمه دکتر محمدرضا نیکبخت و دکتر زهرا دیانتی

مجله حسابدار

هزينه يابي هدف ومديريت زنجيرهاي عرضه ترجمه:دکتر حسين اعتمادي

ضمن تشکر از توجه شما عزیزان و همچنین قدردانی و سپاسگزاری از اشخاصی که در تولید علم و آموزش قدم می گذارند و ما را در رسیدن به پاسخ راهنمایی می نمایند کاری شایسته است. زیرا آنکه مطلبی را به ما می آموزد، آنکه وجودش آرام بخش وجود ماست، آنکه چیزی به ما می بخشد، به همین، لایق سپاس و قدردانی ست.